İngilizce Çocuk Hikayeleri: Okul Öncesinde Nasıl Okunur?
Roboland Eğitim Ekibi · · 6 dk okuma
İngilizce çocuk hikayeleri, okul öncesinde yeni kelimeleri bir resme, bir karaktere ve bir duyguya bağlar. 3-6 yaşındaki bir çocuk hikayeyi her kelimesiyle anlamasa da resimlerden, sesinizden ve tekrar eden cümlelerden çok şey çıkarır. Bu rehber öğretmenler ve veliler için yazıldı: hangi hikaye seçilir, okumadan önce, okurken ve okuduktan sonra ne yapılır, animasyonlu hikaye nasıl kullanılır ve evde 10 dakikada nasıl bir okuma saati kurulur.
İngilizce hikayeler okul öncesinde neden işe yarar?
Cambridge English'in velilere yönelik yazısı, beynimizin hikayeyi bilgi metninden farklı işlediğini anlatır. Hikayede olaylar, betimlemeler ve konuşmalar daha derin işlenir. Çocuk karakteri sever ya da ondan hoşlanmaz; bu bağ dili akılda tutmayı ve öğrenme isteğini besler.
British Council'in TeachingEnglish sitesinde Paula Stoyle, hikaye anlatmanın dinleme becerisini geliştirdiğini, çocukların iletişim kurma isteğini artırdığını ve hayal gücünü beslediğini yazar. Aynı yazı rahatlama ve iyi hissetme duygusundan da söz eder. Okul öncesi sınıfta bu ayrıntı önemli; hikaye saati günün sakin anlarından biri olabilir.
Tekrar ise işin merkezinde. British Council'in çocuklar için sitesi LearnEnglish Kids, çocuğun en sevdiği hikayeyi tekrar tekrar dinlemek istemesine şaşırmamak gerektiğini hatırlatır. Sue Clarke da küçük öğrencilerin bir hikayeyi, özellikle animasyonlu olanları, birkaç kez okumak, duymak ve dinlemek isteyeceğini yazar. Yazar ve eğitim danışmanı Opal Dunn da tekrar okuma isteklerine olumlu karşılık verilmesini öğütler, çünkü yeniden okumalar doğal bir tekrar sağlar. Yetişkin için sıkıcı görünen bu tekrar, çocuğun aynı cümleyi her seferinde biraz daha iyi tanıması demektir.
Okul öncesi için İngilizce hikaye nasıl seçilir?
Cambridge English seçim yaparken şu sorulara bakmayı önerir: Çocuk karakterlerle kendini özdeşleştirebilecek mi? Olaylar ilgisini çekecek mi? Uzunluk uygun mu? Sayfa düzeni ve resimler hoşuna gidecek mi? Dil düzeyi çok kolay olmasın ama çocuğun ulaşabileceği yerde olsun.
Okul öncesi için bunu üç pratik ölçüte indirebiliriz:
- Kısa ve tekrar eden cümleler: Her sayfada benzer bir kalıp dönüyorsa çocuk ikinci okumada size katılmaya başlar.
- Açık resimler: Resim, kelimenin anlamını taşımalı. LearnEnglish Kids resimli kitap seçmeyi ve çocuğun hangi kitabı okuyacağına kendisinin karar vermesini önerir.
- Tanıdık konu: Okul, aile, hayvanlar, yemek, renkler. Clarke, hikayeden önce konuyla ilgili kelimeleri çalışmayı önerir; örneğin çiftlik hayvanlarıyla ilgili bir hikayeden önce hayvan adlarını tekrar etmek.

Okumadan önce, okurken ve okuduktan sonra ne yapılmalı?
Okumadan önce
Kapağı ve ilk resmi birlikte inceleyin. Clarke resimlerin hikayeyi tanıtmak, kelime çıkarmak ve merak uyandırmak için kullanılabileceğini yazar. Birkaç kısa soru yeter:
- "Look at the picture. What can you see?"
- "Who is this? Is it a teacher?"
- "What colour is the school?"
Hikayede geçen iki üç anahtar kelimeyi flashcard ya da gerçek nesneyle önceden tanıtın: "This is a seed. Seed!" Sonra tahmin isteyin: "What's the story about?"
Okurken
- Resmi gösterin: Okurken parmağınızla ilgili yeri işaret edin. LearnEnglish Kids resimleri göstermeyi, betimlemeyi ve daha da iyisi çocuğa ne gördüğünü sormayı önerir.
- Sesinizi kullanın: Stoyle sesin yüksekliğini, tonunu ve hızını değiştirmeyi, yüz ve beden dilini kullanmayı, karakterlere abartılı sesler vermeyi ve sessizlikle merak yaratmayı önerir.
- Durup sorun: Clarke heyecanlı bir noktada durup "What happens next?" diye sormayı önerir.
- Hareket ekleyin: Çok küçük ya da hareketli çocuklarla, siz okurken hikaye canlandırılabilir. "Let's plant the seeds! Dig, dig, dig."
- Tekrar eden cümleye davet edin: "Say it with me!"
Okuduktan sonra
- Beğeniyi sorun: "Did you like the story? Thumbs up!"
- Karakterleri hatırlayın: "Who is in the story?"
- Çizin: "Draw your favourite page." Cambridge English de hikayeden sonra resim çizmeyi önerir.
- Canlandırın: "Let's be the teacher. Welcome!" Clarke basit aksesuarlarla sahne canlandırmayı da öneriler arasında sayar.
Hikayedeki kelimeleri ertesi gün bir oyunla tekrar etmek de işe yarar. Fikir için okul öncesi İngilizce oyunları listemize bakabilirsiniz.
Animasyonlu hikaye nasıl kullanılmalı?
Clarke'ın önerisi basit: hikaye önce resimli metin olarak okunabilir, ardından animasyonu izlenebilir; sıra tersine de çevrilebilir. İki yolun da yeri var.
- Önce izle, sonra oku: Hikayeyi ilk kez tanıyan küçük gruplar için iyi bir başlangıç. Animasyon olay örgüsünü verir, kitapla okurken çocuk ne olacağını bilir ve cümlelere katılır.
- Önce oku, sonra izle: Sınıfta birlikte okunan hikayenin animasyonu, ders sonunda ya da evde bir ödül gibi gelir.
Oturumları kısa tutun. Bir hikaye, bir izleme ve birkaç soru yeter. Çocuk aynı animasyonu tekrar izlemek isterse bu iyi bir işaret; Clarke'ın da belirttiği gibi tekrar izlemek sözlü ve yazılı biçimi eşleştirmeye yardım eder.

Evde 10 dakikada İngilizce hikaye dinle
Veliler için kısa bir plan:
- Kapak (1-2 dakika): Kapağa birlikte bakın. "What can you see?"
- Okuma ya da izleme (5 dakika): Kitabı okuyun ya da animasyonu birlikte izleyin. Resimleri gösterin.
- Sohbet ve çizim (2-3 dakika): En sevdiği sayfayı sorun, istiyorsa çizsin.
Opal Dunn, LearnEnglish Kids'teki yazısında her gün, olmadı hafta içi her gün, aşağı yukarı aynı saatte bir "İngilizce kitap zamanı" ayrılmasını önerir. Sesli İngilizce okumak size zor geliyorsa hikayenin animasyonunu ya da sesli hâlini birlikte dinleyebilirsiniz. Dunn, sesli ve görüntülü versiyonların kitabı birlikte paylaşmaya göre daha pasif bir deneyim olduğunu da not eder. Bu yüzden izledikten sonra resimlere birlikte dönüp iki üç soru sormak farkı kapatır.
Hangi hatalardan kaçınmalı?
- Her cümleyi çevirmek: Dunn'a göre çocuk, ebeveynin her kitap saatinde çeviri yapacağını bilirse İngilizceyi edinmek için çaba göstermez. Resim, ses ve hareket anlamı taşısın. Çocuk konuşurken araya Türkçe bir kelime karıştırırsa bunu dert etmeyin; Dunn da karışıma hiç değinmemeyi önerir.
- Çocuğu sınava çekmek: "Bu kelimenin Türkçesi ne?" sorusu hikaye saatini teste çevirir. TPR yaklaşımının kurucusu James J. Asher'in dediği gibi konuşma zorla çıkarılamaz; çocuk hazır olduğunda konuşur.
- Uzun oturum: Çocuk sıkılmadan bitirin. Bir sonraki okumayı merak etmesi, uzun bir okumadan daha değerlidir.
- Tekrardan kaçmak: Aynı hikayeyi beşinci kez istiyorsa okuyun.
Roboland'da hikayeler nasıl kullanılıyor?
Roboland, 3-6 yaş için temalar üzerinden İngilizce öğreten (CLIL) bir okul öncesi programıdır. Konu üzerinden dil öğretmenin mantığını okul öncesinde CLIL ile İngilizce yazısında anlattık. Hikaye kitapları uygulamanın içindedir ve her kitabın bir animasyonu vardır. Kitaplar basılı olarak satılmaz. Öğretmen temanın bölümünü sınıfta açtığında çocuk aynı hikayeyi evde izleyip dinleyebilir. Böylece sınıfta okunan cümle akşam evde de duyulur.
Herkese açık demo hikayesi "We are back!" Turuncu seviyeden, okul temalı bir hikaye. Suluboya bir okul resmiyle açılır: "This is a school. Students go to school." Öğretmen çocukları "Welcome" diye karşılar, rengarenk bir sınıf görülür. Hikayenin ilerleyen bölümünde çocuklar bir korkuluk yapar ve okul bahçesine tohum eker. Sınıfta bu hikayeden önce "school", "teacher", "seed" gibi kelimeleri kartlarla tanıtmak, okurken "Dig, dig, dig!" diye tohum ekmeyi canlandırmak ve sonra animasyonu izlemek, yukarıdaki adımların hepsini tek derste bir araya getirir.
Sıkça sorulan sorular
3 yaşındaki çocuğa İngilizce hikaye okunur mu?
Evet. Resimleri büyük, cümleleri kısa ve tekrar eden bir hikaye seçin. Okurken resimleri gösterin ve hikayeyi hareketlerle canlandırın. Çocuğun her kelimeyi anlaması gerekmez.
İngilizce hikayeyi okurken her cümleyi Türkçeye çevirmeli miyim?
Çevirmeyin. Resimler, sesiniz ve hareketleriniz anlamı taşır. Çocuk bir kelimede takılırsa kısaca söyleyip hikayeye dönün.
Çocuğum neden hep aynı hikayeyi istiyor?
Bu çok olağan. British Council kaynakları, çocukların sevdikleri hikayeyi, özellikle animasyonlu olanları tekrar tekrar dinlemek istediğini belirtir. Yeniden okumalar doğal bir tekrar sağlar; her seferinde cümleleri biraz daha iyi tanır.
Önce animasyon mu izlenmeli, kitap mı okunmalı?
İkisi de olur. Hikaye önce resimli metin olarak okunup sonra izlenebilir ya da sıra tersine çevrilebilir. İlk kez tanışılan hikayede önce izlemek, olay örgüsünü kavramayı kolaylaştırır.
İngilizce telaffuzuma güvenmiyorsam ne yapmalıyım?
Hikayenin animasyonundan ya da sesli hâlinden yararlanın ve çocuğunuzla birlikte dinleyin. Ardından resimlere dönüp kısa sorular sorun: "What can you see?" Böylece dinleme, birlikte yapılan bir okuma saatine dönüşür.
Roboland hikaye kitapları basılı olarak satılıyor mu?
Hayır. Hikaye kitapları Roboland uygulamasının içindedir ve her birinin animasyonu vardır. Öğretmen açtığında çocuk aynı hikayeyi evde izleyip dinleyebilir.
Sınıfta okunan hikayenin evde de sürmesini istiyorsanız okulunuz için demo isteyin.
Kaynaklar
- Sue Clarke, "Kids and stories", TeachingEnglish, British Council: teachingenglish.org.uk
- Paula Stoyle, "Storytelling - benefits and tips", TeachingEnglish, British Council: teachingenglish.org.uk
- Opal Dunn, "Learning English through picture books", LearnEnglish Kids, British Council: learnenglishkids.britishcouncil.org
- "Using storybooks", LearnEnglish Kids, British Council: learnenglishkids.britishcouncil.org
- "Learn English through stories", Cambridge English: cambridgeenglish.org
- James J. Asher, TPR World: tpr-world.com