Okul Öncesi İngilizce Eğitimi: MEB Programında Var mı?
Roboland Eğitim Ekibi · · 8 dk okuma
Anaokulunda İngilizceye başlamaya karar veren yöneticilerin aklındaki ilk soru çoğu zaman şu oluyor: Okul öncesi İngilizce eğitimi programı MEB tarafından hazırlanmış mı, hazırlandıysa içinde ne var? Kısa cevap evet. Millî Eğitim Bakanlığının özel okul öncesi kurumları için onayladığı bir İngilizce programı bulunuyor. Bu yazıda o programın ne zaman ve kimin için hazırlandığını, hangi yaş seviyelerini kapsadığını, sınıfta nasıl bir uygulama tarif ettiğini ve okulunuz için bir program seçerken nelere bakabileceğinizi anlatıyoruz.
MEB'in okul öncesi programında İngilizce var mı?
Burada iki ayrı belgeyi birbirinden ayırmak gerekiyor. Birincisi Bakanlığın ulusal okul öncesi eğitim programı, ikincisi özel okul öncesi kurumları için ayrıca hazırlanmış İngilizce programı.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde İngilizce dersi öğretim programı 2. sınıftan başlıyor; aynı modelin okul öncesi eğitim programında sayılan alanlar ise Türkçe, matematik, fen, sosyal, hareket ve sağlık, sanat ve müzik, yani yabancı dil ayrı bir alan olarak yer almıyor.
Özel anaokulları ve özel okulların anasınıfları için ise durum farklı. Bakanlık, 2016 yılında bu kurumlara yönelik bir İngilizce öğretim programını onayladı. Okul öncesinde İngilizce planlayan bir yönetici için en doğrudan resmî başvuru metni bu belge.
Özel Okul Öncesi İngilizce Öğretim Programı nedir?
Programın resmî adı Özel Okul Öncesi İngilizce Öğretim Programı. Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün talebi üzerine Talim ve Terbiye Kurulunda 16/06/2016 tarihinde görüşüldü; 22/06/2016 tarihli ve 37 sayılı kararla uygulanması uygun görüldü. Program metni İngilizce yazılmış ve Genel Müdürlüğün sitesinde PDF olarak yayımlanıyor.
Metnin giriş bölümünde programın özel okul öncesi kurumları için hazırlandığı ve 2013 MEB Okul Öncesi Eğitim Programı esas alınarak tasarlandığı açıkça yazıyor. Bu ayrıntı önemli: Program, kendi döneminin ulusal okul öncesi programıyla uyumlu olacak biçimde kurgulanmış. Bugün bu belgeyi kullanırken o tarihi akılda tutmak gerekiyor. MEB sitelerinde 2016 programının yerine geçen yeni bir okul öncesi İngilizce programına rastlamadık; okulunuz için geçerli uygulamayı il veya ilçe müdürlüğünüzle teyit etmenizi öneririz.
Kaç seviyeden oluşuyor?
Program, her biri ayrı bir tabloyla verilen üç seviyeden oluşuyor:
| Seviye | Yaş aralığı |
|---|---|
| Birinci seviye | 36-48 ay |
| İkinci seviye | 48-60 ay |
| Üçüncü seviye | 60-72 ay |
Her seviyede aynı başlıklar tekrar ediyor: temalar, değerler, iletişimsel hedefler, önerilen hedef kelimeler, önerilen yapılar, yöntem ve teknikler, materyaller ve projeler. İletişimsel hedefler dinleme ve konuşma becerileri olarak yazılmış ve on temaya dağıtılmış. Temalar çocukların ihtiyaç, ilgi ve yeteneklerine göre basitten zora sıralanmış.
36-48 ay tablosuna bakınca temaların çocuğun gündelik hayatından seçildiği görülüyor: selamlaşma, renkler, şekiller, meyve ve sebzeler, giysiler, taşıtlar ve duygular bunlardan bazıları. Önerilen yapılar da kısa tutulmuş; "Hello!", "(It's) green." ya da "(This is) a bus." gibi.
Programın ekinde neler var?
Seviye tablolarının ardından iki değerlendirme aracı geliyor: bir gelişim karnesi (Preschool Progress Report Card) ve bir gözlem formu (Observation Form). İkisi de çocuğun ilerlemesini sınavla ölçmek yerine gözleme dayalı izlemek için hazırlanmış.
Program sınıfta nasıl bir uygulama tarif ediyor?
Metnin en işe yarar kısımları, öğretmene sınıfta ne yapması gerektiğini anlatan bölümler. Öne çıkan ilkeleri şöyle özetleyebiliriz:
- Öğretmen yönlendirmeli oyun: Program çocuğun başlattığı oyun ile öğretmenin yönlendirdiği oyunu ayırıyor ve İngilizce derslerinde öğretmen yönlendirmeli oyunu tercih ettiğini belirtiyor. Gerekçe, öğretmenin etkinliği genişletebilmesi ve hedeflere doğru destekleyebilmesi.
- Şarkı, tekerleme ve hikâye: Küçük çocukların sürekli ve eğlenceli tekrara ihtiyaç duyduğu vurgulanıyor. Şarkılar, tekerlemeler ve oyunlar bu tekrarın ana aracı. Hikâye anlatımı da tahmin etme gibi becerileri destekleyen güçlü bir araç olarak anılıyor.
- Tanıdık olandan başlamak: Öğretmenin, çocukların ana dillerinde zaten bildiği şarkı, tekerleme, hikâye ve oyunlarla başlaması öneriliyor.
- Resim ve gerçek nesne: Çocuklar görerek, dokunarak, duyarak öğrendiği için resimlerin ve sınıf eşyası, meyve, giysi, oyuncak gibi gerçek nesnelerin bolca kullanılması isteniyor.
- Dilbilgisi vurgusu yok: Öğretmenlerin dilbilgisi noktalarını vurgulamaması ve çocukların hatalarını abartmaması gerektiği açıkça yazıyor.
- Sesler zaman ister: Programa göre l, r, s, sh, h, y, v, z ve th gibi bazı sesler çocuklar yedi sekiz yaşına gelene kadar tam oturmayabilir. Telaffuzda mükemmellik beklemek bu yaş için gerçekçi olmaz.

Değerlendirme konusunda da tutum net. Program, yazılı testlerle çocukları korkutmamayı ve onları hatalarına göre yargılamamayı istiyor. Gözlem listeleri, öğretmen notları ve çocuğun yaptığı çalışmalardan oluşan bir portfolyo öneriliyor. Ailelerin değerlendirme sürecine katılması ve evde çocuklarıyla oyun oynayıp şarkı söylemeleri için teşvik edilmesi de öğretmenin görevleri arasında sayılıyor.
Bir başka önemli not, ilk derslerdeki sessizlikle ilgili. Program, çocukların başlangıçta hiç konuşmamasının sık görüldüğünü ve bunun öğrenmediği anlamına gelmediğini söylüyor. Çocuk önce yeni dili gözlemliyor, sonra kendi zamanında üretmeye başlıyor.
Anaokulu İngilizce eğitim programı seçerken nelere bakılmalı?
Hazır bir program kullanacak ya da kendi planınızı yazacak olun, aşağıdaki ölçütler işinizi kolaylaştırır. 2016 programının ilkelerini, dünyada yaygın kabul gören iki çerçeveyle birlikte okumak faydalı oluyor.
Dil, anlamlı bir içerikle birlikte mi öğretiliyor?
Uluslararası literatürde bu yaklaşımın adı CLIL (Content and Language Integrated Learning), Türkçesiyle içerik ve dil bütünleşik öğrenme. Cambridge English'in CLIL kaynaklarındaki tanıma göre CLIL, bir konunun içeriğini ana dil dışındaki bir dil aracılığıyla öğretme yaklaşımı; öğrenci konuyu öğrenirken hedef dili de aynı anda öğreniyor ve kullanıyor. Konu, Do Coyle, Philip Hood ve David Marsh'ın 2010'da yayımlanan CLIL: Content and Language Integrated Learning kitabında kapsamlı biçimde ele alınır.
Ders planlamada sık kullanılan araç, Do Coyle'un 4C çerçevesi. Okul öncesine uyarlanmış hâliyle şöyle düşünülebilir:
- Content (içerik): Çocuk hangi konuyu öğreniyor? Örneğin sebzeler ya da mevsimler.
- Communication (iletişim): Bu konuda hangi dili kullanacak? "I like carrots." gibi kısa bir kalıp yeterli.
- Cognition (bilişsel beceri): Hangi düşünme becerisi işe karışıyor? Sınıflama, karşılaştırma, eşleştirme.
- Culture (kültür): Çocuk kendi çevresiyle ve başkalarının bakış açısıyla nasıl bağ kuruyor? Bazı kaynaklarda bu dördüncü C, topluluk ya da vatandaşlık olarak da geçiyor.
2016 programındaki temaların da renkler, şekiller, giysiler, duygular gibi çocuğun gündelik hayatından seçilmiş olması bu bakışla örtüşüyor.
Hedefler ileride bir ortak dille konuşulabiliyor mu?
Dil düzeylerini tarif etmek için en yaygın başvuru noktası Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi (CEFR). Cambridge English, CEFR'ı dil becerisini A1'den C2'ye uzanan altı basamaklı bir ölçekle tarif eden uluslararası bir standart olarak tanımlıyor. Cambridge'in çocuklara yönelik sınav ailesi Pre A1 Starters ile başlıyor, A1 Movers ve A2 Flyers ile devam ediyor. Okul öncesinde sınav hedeflemek gerekmez; 2016 programı da yazılı testlere karşı uyarıyor. Yine de bu basamaklar, ilkokula geçişte çocuğun hangi yöne ilerlediğini velilerle konuşurken ortak bir dil sağlar.
Kısa kontrol listesi
- Yaşa göre seviyeler: 36-48, 48-60 ve 60-72 ay için ayrı hedefler ve ayrı içerik var mı?
- Tema düzeni: Konular basitten zora sıralanmış mı, her tema yeterli süre boyunca tekrar ediliyor mu?
- Tekrar araçları: Şarkı, tekerleme, hikâye ve oyun programın merkezinde mi?
- Somut materyal: Resim kartları, gerçek nesneler ve hareketli etkinlikler planlanmış mı?
- Gözleme dayalı değerlendirme: Yazılı sınav yerine gözlem formu ve portfolyo kullanılıyor mu?
- Öğretmen hazırlığı: Öğretmen her temaya başlamadan önce hazırlanabiliyor mu, ders planları hazır mı?
- Aile katılımı: Veli, çocuğun sınıfta gördüğü şarkı ve hikâyelere evde ulaşabiliyor mu?
- Türkçe gelişimiyle denge: İngilizce saatleri, çocuğun ana dil gelişimini ve günlük okul akışını zorlamayacak biçimde planlanmış mı?
Roboland bu ihtiyaçları nasıl karşılıyor?
Roboland, Multibem'in 3-6 yaş için hazırladığı ve okullara sunduğu bir İngilizce programı. Yaş grupları üç seviyeye ayrılıyor: Yeşil (36 ay ve üzeri), Kırmızı (48 ay ve üzeri) ve Turuncu (60 ay ve üzeri). Her tema iki hafta sürüyor; böylece çocuk aynı kelime ve kalıplarla farklı etkinliklerde tekrar tekrar karşılaşıyor.
İngilizce, sebzeler, mevsimler, duygular ve çocuğun çevresi gibi temalar üzerinden öğretiliyor. Dilin bir içerikle birlikte ele alındığı bu düzen, yukarıda anlattığımız CLIL tarzı yaklaşıma yakın duruyor.

Her okula basılı etkinlik kitapları ve bir eğitim halısı gönderiliyor. Öğretmenler her temadan önce eğitim alıyor. Uygulamada ders planları, şarkılar, kelime kartları ve animasyonlu hikâye kitapları bulunuyor; hikâyeler çocuğa uygulamanın içinde, hareketli sahnelerle ulaşıyor. Öğretmen tema bölümlerini sınıfta açtıkça çocuk aynı içeriği evde de görebiliyor. Bu da kontrol listesindeki aile katılımı maddesine doğrudan karşılık geliyor.

Programı kendi sınıflarınızda görmek isterseniz okulunuz için demo isteyin. Önce birkaç etkinliği denemek isterseniz ücretsiz etkinlik paketine göz atabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
MEB'in okul öncesi için hazırladığı bir İngilizce programı var mı?
Evet. Talim ve Terbiye Kurulunun 22/06/2016 tarihli ve 37 sayılı kararıyla kabul edilen Özel Okul Öncesi İngilizce Öğretim Programı, özel okul öncesi kurumları için hazırlanmıştır. Metin, Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün sitesinde PDF olarak yayımlanıyor.
Özel Okul Öncesi İngilizce Öğretim Programı hangi yaşları kapsıyor?
Üç seviyeden oluşuyor: 36-48 ay, 48-60 ay ve 60-72 ay. Her seviye için ayrı bir tablo hazırlanmış; temalar basitten zora doğru sıralanmış.
Programda haftalık İngilizce ders saati belirtiliyor mu?
Program metninde haftalık süreye dair bir öneri yer almıyor. Ders saatini planlarken okulunuzun bağlı olduğu il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünden güncel bilgiyi almanız en sağlıklısı olur.
Okul öncesinde çocuğun İngilizcesi nasıl değerlendirilir?
Program, yazılı testlerle çocukları korkutmamayı ve hatalarına göre yargılamamayı ister. Gözlem listeleri, öğretmen notları ve çocuk ürünlerinden oluşan portfolyo önerilir; programın ekinde bir gelişim karnesi ve gözlem formu bulunur.
Çocuk derste hiç İngilizce konuşmuyorsa bu bir sorun mu?
Program bu durumu olağan sayar. İlk derslerde hiç üretim yapmayan çocukların dili önce gözlemlediği ve zamanı gelince kendiliğinden konuştuğu belirtilir; öğretmenden sabırlı olması istenir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; güncel mevzuat için MEB'in resmî duyurularını esas alın.
Kaynaklar
- MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Özel Okul Öncesi İngilizce Öğretim Programı (Karar sayı 37, 22/06/2016), Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü
- MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: İngilizce Dersi Öğretim Programı
- MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Okul Öncesi Eğitim Programı
- Cambridge English, Teaching History through English: A CLIL approach
- British Council TeachingEnglish, CLIL: A lesson framework
- Cambridge English, About the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR)
- Cambridge English, Qualifications for young learners